W celu podnoszenia świadomości w zakresie cyberbezpieczeństwa przedstawiamy informacje dotyczące najczęściej występujących zagrożeń w cyberprzestrzeni oraz podstawowych zasad bezpiecznego korzystania z Internetu, urządzeń elektronicznych i usług cyfrowych.
Cyberbezpieczeństwo oznacza odporność systemów informacyjnych na działania naruszające poufność, integralność, dostępność i autentyczność przetwarzanych danych lub świadczonych usług.
Najczęstsze zagrożenia w cyberprzestrzeni
· Phishing – wyłudzanie danych osobowych, haseł lub pieniędzy poprzez podszywanie się pod zaufane osoby, firmy i instytucje, najczęściej za pomocą fałszywych wiadomości e-mail i stron internetowych.
· Smishing–oszustwawykorzystującewiadomościSMS,np.fałszyweinformacje o przesyłkach, płatnościach lub konieczności aktualizacji danych.
· Vishing – próby wyłudzenia informacji lub pieniędzy podczas rozmów telefonicznych, często poprzez podszywanie się pod pracowników banków, urzędów lub innych instytucji.
· Złośliwe oprogramowanie(malware) – programy mogące powodować kradzież,uszkodzenie lub utratę danych.
· Ransomware – oprogramowanie blokujące dostęp do danych lub systemów, często połączone z żądaniem okupu.
· Kradzież tożsamości–bezprawne wykorzystanie danych osobowych innej osoby.
· Przejęcie kont internetowych – uzyskanie nieuprawnionego dostępu do poczty elektronicznej, bankowości internetowej lub innych usług.
· Fałszywe strony internetowe i sklepy–witryny tworzone w celu wyłudzenia danych osobowych lub pieniędzy.
· Ataki socjotechniczne – manipulowanie użytkownikami w celu nakłonienia ich do ujawnienia informacji, przekazania pieniędzy lub wykonania niebezpiecznych działań.
Jak chronić się przed cyberzagrożeniami?
1. Aktualizuj oprogramowanie – regularnie instaluj aktualizacje systemu operacyjnego, przeglądarki internetowej i aplikacji.
2. Korzystajzoprogramowaniazabezpieczającego–stosujaktualnąochronęantywirusowąi zaporę sieciową.
3. Stosuj silne i unikalne hasła – nie używaj tego samego hasła do różnych kont. Rozważ korzystanie z menedżera haseł.
4. Włącz uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA/2FA) – szczególnie w przypadku poczty elektronicznej, bankowości i innych ważnych usług.
5. Zachowaj ostrożność wobec wiadomości e-mail i SMS – nie otwieraj podejrzanych linkówani załączników, nawet jeżeli wiadomość pochodzi od pozornie znanego nadawcy.
6. Sprawdzaj adresy stron internetowych – przed zalogowaniem się lub podaniem danych upewnij się, że korzystasz z właściwej strony. Samo połączenie HTTPS nie gwarantuje jej wiarygodności.
7. Nie udostępniaj haseł ani kodów autoryzacyjnych – nie przekazuj ich osobomkontaktującym się telefonicznie, e-mailem lub przez komunikatory.
8. Korzystaj z zaufanych urządzeń i połączeń – unikaj logowania do ważnych usług na urządzeniach publicznych i niezaufanych.
9. Chroń dane osobowe – nie przekazuj ich nieznanym osobom ani nie wprowadzaj na niesprawdzonych stronach internetowych.
10. Wykonuj kopie zapasowe–przechowuj kopie ważnych danych w bezpiecznym miejscu.
11. Instaluja plikacje z zaufanych źródeł–unikaj nieznanego i nielegalnego oprogramowania.
12. Zabezpieczaj urządzenia – stosuj blokadę ekranu, hasło, PIN lub inne dostępne mechanizmy ochrony.
13. Niepodejmuj pochopnych decyzji–zachowaj szczególną ostrożność wobec wiadomości wywołujących presję czasu, strach lub obiecujących wyjątkowe korzyści.
14. Reaguj na podejrzane zdarzenia–w przypadku podejrzenia przejęcia konta,ujawnienia hasła lub infekcji urządzenia niezwłocznie podejmij działania zabezpieczające.
Gdzie zgłaszać cyberzagrożenia?
Podejrzane wiadomości, strony internetowe oraz incydenty cyberbezpieczeństwa można zgłaszać do CERT Polska:
· Formularz zgłoszeniowy:https://incydent.cert.pl
· Podejrzane wiadomośc iSMS:numer8080–wiadomość należy przekazać w oryginalnej formie.
· Strona internetowa:https://cert.pl
W przypadku podejrzenia oszustwa finansowego należy również niezwłocznie skontaktować się z bankiem, a w uzasadnionych przypadkach zawiadomić Policję.
Dodatkowe informacje
WięcejinformacjiiporaddotyczącychbezpieczeństwawInterneciemożnaznaleźćnastronach:
· CERTPolska– https://cert.pl
· Poradniki CERTPolska–https://cert.pl/ouch/
· Ministerstwo Cyfryzacji–https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/cyberbezpieczenstwo
Pamiętaj! Cyberbezpieczeństwo zależy nietylko od stosowanych zabezpieczeń technicznych,ale również od wiedzy, ostrożności i odpowiedzialnego zachowania każdego użytkownika Internetu.